Zaštićeno stanište Bela reka, u podnožju Avale
Bela reka je zaštićeno stanište kod Ripnja, na pola sata od centra Beograda. Grad Beograd ga je stavio pod zaštitu 2024, i to pre svega zbog insekata: Odluka o proglašenju kaže da je ovo jedan od centara populacije jelenka.
Na papiru je to četrdeset četiri hektara. Na terenu je to jezero, hrastove i bukove šume, potok i obala, sve na malom prostoru koji drži iznenađujuće bogat živi svet.
Osnovni podaci
- 44ha
- površina staništa
- 2024
- pod zaštitom grada od
- Lokacija
- Ripanj, GO Voždovac, Beograd
- Tačna površina
- 44 ha 13 a 59 m²
- Kategorija
- III, lokalni značaj
- Režim zaštite
- III stepen
- Proglašeno
- 16.09.2024.
- Nadmorska visina
- 190 do 262 m
- Koordinate
- 44°39'24"N, 20°27'39"E
Više od petine staništa je u privatnim rukama, pa zaštita ne ide bez dogovora sa vlasnicima.
Gde se nalazi
Stanište je oko 25 km južno od centra Beograda, kod Ripnja, u podnožju Avale. Obuhvata jezero i okolne šume, u katastarskoj opštini Ripanj (parcele 680/1 do 680/60 i druge).
Mapa se učitava...
Mapa se učitava...
Kako je nastalo jezero
Jezero nije oduvek bilo tu. Bela reka je bujični tok, reka koja posle jakih kiša brzo nabuja. Nizvodno od današnjeg jezera je naselje Kolonija i fabrika Minel, a njih je bujična Bela reka sa svojom pritokom Hajdučkim potokom redovno plavila i nanosila štetu.
Da bi se to rešilo, 1988. godine je izgrađena brana i formirano jezero. Reč je o maloj, nasutoj brani sa centralnim jezgrom, visokoj 15 metara, sa krunom dugom 113 metara. Samo jezero je dugačko oko 550 metara i najviše 102 metra široko.
Izgradnjom brane celo područje se promenilo. Pojava velikog vodenog ogledala stvorila je nove uslove i privukla nove vrste, pa je jezero, iako veštačko, danas srce ovog staništa.
Jedno od najčistijih jezera u Šumadiji
Voda u jezeru je hladna i čista. Na dnu su dva hladna izvora, pa temperatura vode ni usred leta ne raste previsoko, a u proleće i jesen jedva pređe 8 do 10 stepeni. Zimi se površina zaledi i led zna da potraje i po dva meseca.
Kvalitet vode se proverava svake dve nedelje, hemijski i bakteriološki. Zbog svega toga se Bela reka ubraja među najčistija šumadijska jezera. Najbolji živi dokaz toga je vidra, koja se zadržava samo tamo gde je voda zdrava.
Šta pokriva stanište
Dve obale, dve šume
Na šumu otpada nešto preko četrdeset hektara. Bela reka je pre svega šuma sa jezerom u sredini. Ali to nije jedna šuma: dve obale su gotovo suprotne, i ta razlika nije slučajna.
Leva obala
Šuma belograbića i hrastova
- južna ekspozicija
- blagi nagibi
- šumski putevi
Topla, osunčana i lako dostupna. Baš zato je slabije očuvana: ono što danas raste na njoj je izdanak nekadašnje hrastove šume sladuna i cera, izvorne vegetacije ovog prostora.
Svojina: JP Srbijašume
Desna obala
Bukova šuma
- severna ekspozicija
- strme padine
- teško prohodno
Hladna i strma. Bolje je očuvana od leve, a u toj bukovoj šumi zabeležena je najveća raznovrsnost gljiva u celom staništu.
Svojina: privatno vlasništvo
Razliku ne pravi drveće, nego nagib. Do leve obale vodi šumski put, a desnu je sačuvalo to što se do nje teško stiže.
Svih sedam tipova staništa
Ovih sedam tipova dolazi iz opšte karte staništa rađene za celu Srbiju, pa je to presek te karte sa granicom staništa, a ne merenje na terenu. Otuda i mala razlika: zbir sedam tipova je 46,64 ha, a zaštićeno stanište ima 44,14 ha. Procente zato ne prikazujemo.
- Hrastove šumekserofilne šume hrastova37,53ha
- Travnjaci na kamenjarucentralnobalkanske travne zajednice sa kamenjarima3,01ha
- Bukove šumemezofilne šume bukve3,00ha
- Izgrađeni deloviurbana i druga veštačka staništa1,41ha
- Tekuće vodekopnene površinske tekuće vode1,30ha
- Žbunjaciširokolisni žbunjaci0,30ha
- Vlažne livadevlažne travne formacije0,09ha